تاریخ موسیقی قاراگیله

قارا گيله؛ تبريز شيوه سي ايله " قره گيله" ميلّي فولکلوروموزا، داخيل اولان موعاصير نغمه لردن دير. هر بير آذربايجانلي بو ماهنينين بير نئچه بنديني بيلير و اوخويور. اوستاد شهريارين نوستالژيک "حيدربابا" اثري يارانماميشدان قاباق قاراگيله تبريزده اوخونوردو و ايندي ده اوخونور. تانينميش خواننده‌لردن بيرينجي دفعه روبابه خانيم مورادووا اؤز احساسلي سسي ايله قاراگيله ني اوخودو اونا گؤره ده اونون اؤزو قاراگيله آدلاندي. 1968-جي ايلده آذربايجانين نابيغه بسته کاري، مايسترو نيازي قارا گيله ني سيمفونيزه ائتدي و موسيقي دونياسيندا ابدي ساخلادي. نيازي اوشاقليقدا تبريزده اولوب، سونرالاردا بير نئچه دفعه تبريزه موسافيرتلر ائيله‌ميشدي. او بيليردي کي، قاراگيله جنوبون رمزلريندن بيريدير. مايسترونون سيمفوني سي قارا گيله ني داها دا ديللره سالدي. شوکت خانيم ايسه اورکستر و کور گروهو ايله قاراگيله ني اؤز اورگه ياتان سسي ايله اوخودو. قاراگيله عاشيقانه احساسلاري آچيق شکيلده ديله گتيرديگنه گؤره سنتي بير جامعه ده عمومي يئرلرده اوخونموردو. آما قاراگيله گونئي آذربايجانين ملي حکومتيندن سونرا تبريزلي مهاجرلرين واسيطه سي ايله شومالي آذربايجانا گئتدي و شوکتين سسي ايله راديو دالغالاري اوستونده اؤز دوغما شهري تبريزه قاييتدي و باغلي قاپيلارين هاميسيني آچدي . ساوئت حکومتي دؤرونده باکي دا اوخونان قاراگيله، سياسي باخيشلارا گؤره بير آز دگيشيلميشدي. مثلا " تبريزين يوللاري" يئرينه " شهرين کوچه لري" اوخونوب . آما تبريز راديوسونون خواننده سي خانيم فاطمه زرگري اصيل متني دوز اوخويوب. قارا گيله ساده معناسيندا ايستر کيشي ايستر ايسه خانيم اولان بير قاراگؤز انسان دئمک دير. آما تبريزده قارا گيله "منيم عزيزيم" معناسيندا ايشله‌نيرو مهربانليق سؤزودور. قارا گيله مجازي معنادا "جانيم"،"عشقيم"،" اورگيم" دئمک‌دير. قاراگيله نين اصل کامل متني 19 بنددن عيبارت دير. هربند ايسه ايکي حيصه دير. اوّل حيصه ده سس لر اوزون ايکينجي حيصه ده سس لر قيسادير. نغمه نين ريتمي تبريز لهجه سي ايله دوز گلير و اون دوققوز بندين هامي‌سيندا آزمي چوخ تبريز نشانه سي وار. گولوستان باغي، چيراغ گاز، ورشو خياباني، قلمدان و باشقا بو کيمي سؤزلر قاراگيله نين موحاريبه دؤرونده تبريزده يارانديغيني گؤسترير.قارا گيله نين کاميل متني ايکينجي دونيا موحاريبه سيندن سونرا تبريزده "چمن آرا" نشر مرکزي طرفيندن " آذربايجان تصنيف لري" آدي ايله نشر ائديليب. سونرادان پرويز پرويزي اؤزونون "باکي و قفقاز تصنيف لري"،"ترکي استانبولي تصنيف لري" دن عيبارت اولان 95 صفحه ليک کتابيندا بونو يئني دن چاپ ائديب آما بو کيتابلارين هر ايکي سي چوخ آز ياييليب و ايندي آنجاق بعضي کيتابخانالاردا قالير. 2001-جي ايلده آذربايجانين مشهور ژورناليستي رافائل حسين اوف، قاراگيله نين کاميل متنين پرويز پرويزي نين کتابيندان گؤتوروب. و "ميلتين ذره سي" آدلي اؤز کتابيندا چاپ ائديب. تبريزه مخصوص اولان سؤزلري آذربايجان يازيچيلار بيرليگنين قودرتلي يازيچي سي بالاش آذر اوغلودان سوروشوب و يازيب. رافائلين بو کتابي باکي دا آذر نشر طرفيندن ياييليب. من ده قارا گيله‌ني بو کيتابدان گؤتوروب عرب اليفباسينا کوچورموشم. اگر قارا گيله سئوداليلار اوچون "عاشيق" و "معشوقه" معناسي وئريرسه عوضينده تبريزلي مهاجيرلره يا هر-هانسي سببه گؤره غوربت ده ياشايان هر بير گونئي آذربايجانلي اوچون تبريزين اؤزو دئمک دير. تبريزي اؤزلرينه يار بيلن لر قارا گيله سؤزو ايله وطن عشقينده يانيرلار. هم آغلادير همده گولدورور. هر اوخويان و زومزومه ائيله‌ين ايسته‌ديگي سؤزو اونا آرتيرير. يازيلان اون دوققوز بندين بير نئچه سي کاميل دگيل. تبريزين بعضي محله‌لريندن قارا گيله نين بندلرينده اوخونور آما بو متن ده يوخدور. نومونه اوچون: " گلميشم قاپيوا حاليوي سوروشام" و " کوچه زدن گئچيرم سايلم ساييل" اومود